|
شیون فومنی (میر احمد سید فخری نژاد) از شاعران محبوب و مشهور خطه ی شمال در سال 1325ه ش در شهرستان فومن دیده به جهان گشود او تحصیلات ابتدایی و سه ساله ی خود را در رشت سپری کرد و بعد از آن به کرمانشاه کوچ نمود و سه ساله دوم دبیرستان را تا اخذ دیپلم طبیعی -1345 در آنجا گذراند.
شیون در سال 1346 وارد سپاهی دانش در طارم زنجان شد و یکسال بعد به استخدام اداره آموزش و پرورش استان مازندران درآمدودر سال 1348 وارد زندگی زناشویی شد در کوچی عهده دار مدیریت و تدریس در یکی از مدارس فولادمحله ساری گشت و تا سال 1351 با تمام مشکلات دست و پنجه نرم کرد و عاشقانه به رسالت خود که همانا تعلیم و تربیت بود پرداخت و پس از آن نیز دردیگر نقاط گیلان به این شغل شریف باز هم ادامه داد.
او در سال 1374 مبتلا به بیماری نارسایی کلیه شد و یک سال بعد برای درمان این نارسایی به وسیله دیالیز به تهران کوچ کرد و در همین سال با توجه به درد بیشمار موفق به اخذ فوق دیپلم (تجربی) از دانشگاه تربیت معلم گشت.
شیون در سال 1376 ه.ش پس از سالها تدریس و تعلیم و تربیت فرزندان این خاک طربناک بازنشسته شد.
او در شهریورماه 1377 پس از یک دوره بیماری مزمن کلیوی و انجام پیوند کلیه در یکی از بیمارستانهای تهرانروی از نقاب خاک کشید.
آرامگاهش در بقعه سلیمانداراب رشت بنا به وصیتش در کنار سردار بزرگ میرزا کوچک جنگلی است.
او علاوه بر آثار ارزشمند و ماندگار چهار فرزند به نام های حامد – کاوه – دامون و آنک – دختر قصیده نذر – نیز به یادگار نهاد.
شیون فومنی یکی از شاعران نیرومند زمان ما بود که وی را باید شاعر دو زبانه نامید. بطور کلی شاعران دو زبانه هم در عوام و مردم منطقه خود رسوخ می کنند و هم در گستره ی ملی جایگاه ویژه می یابند.
شیون فومنی به عنوان یکی از شاعران موفق دو زبانه در حوزه شعر محلی و بومی گیلکی را که داشت در محاق فراموشی قرار می گرفت سینه به سینه تا آنسوی مرزهای کشورمان اشاعه و ارائه نمود و جاودانه گشت و از سوی دیگر در حوزه شعر فارسی با انتشار مجموعه های شعر فارسی و ارائه قالبهای معمول و مرسوم شعر فارسی از شاعران تأثیر گذار و توانای شعر معاصر بشمار می رود.
تحقیق و پژوهش در زمینه ی فرهنگ، و ادب گیلان و ارائه مجموعه اشعار گیلکی در قالب غزلیات، منظومه ها و دو بینی های محلی است از جمله آثار قابل تأمل و ماندگار اوست.
علاوه بر اینها، ترانه سرایی یکی از جنبه های ادبی و هنری شیون است که با مهارت، چیرگی و تسلط بر موسیقی، آواها و ملودی های محلی و فارسی از وی بعنوان موفق ترین شاعر ترانه سرا شناخت که در این حوزه ترانه های متعددی از وی به وسیله خوانندگان نامور خوانده شده است.
پرداختن به شعر فارسی از تبحر و قریحه ی سرشار شاعرانه ی شیون است که با انتشار مجموعه اشعار فارسی از تبحر و قریحه ی سرشار شاعرانه ی شیون است که با انتشار مجموعه اشعار فارسی نشان داد از توانایی ها و برجستگی ادبی برخوردار است و از این نظر گاه شیون، شعر و زبان شعری خود را محدود به یک زبان، لهجه و منطقه ننمود با بهره گیری از فرهنگ و زبان مادری خود در عرصه ی زبان و فرهنگ ملی که همانا شعر فارسی است پروازهای دیدنی یی داشته است.
شیون در کنار شعر گیلکی و شعر فارسی فعالیتهای پر دغدغه ای در سایر حوزه های ادبی داشته است از آنجمله: شعر و ادبیات کودکان، قصه، داستان کوتاه و فیلمنامه (سناریو) از دیگر آثار ارزشمند اوست که طبعاً برشی دیگر از توانایی های وی بشمار می رود.
آثار فارسی شیون
شیون فومنی در شعر فارسی در دو شیوه کلاسیک و نو اشعار ماندگاری را از خود به یادگار نهاده است. غزل های شیون، از برجسته ترین غزل های معاصر شعر فارسی است که وی را در ردیف ممتازترین شاعر غزلسرا در حوزه ی غزل امروز نئوکلاسیک قرارداده است.
غزل های شیون، شیوه ی تخیل و مضمون پردازی شاعران سبک هندی، تشبیهات، استعارات، تصاویر و زبان امروزی همراه با تمثیل، ترکیب سازی، مضمون یا بی و پارادوکس های زیبایی را در خود دارد که البته همه اینها در کنار عناصر بومی و چه با اصطلاحات و ترکیبات زبانی گیلک، همانند: این سفر (این دفعه)، وعده خلافی، خرسخواری، تن شده، چموش پا تاوه و ... به واقع دیده می شود که کلمات را به راحتی دستکاری می کند و با انها فضای تخیلی می سازد.
در غزل های او حتی قافیه ها بسیار طبیعی و زیبا بجا می نمایند. خود او می گوید: وزن و قافیه و ردیف اگر اندیشیده آید پوشال کم بهایی است که خار کنی را به کار نمی رود.
تشخیص زبانی او مربوط به گزینش لطیف ترین واژه ها رایج است و ناخودآگاه از واژه های خشک و خشن پرهیز می کند وی بلاغت را با تخیل و زیبایی در کنار هم نشانده است؛ به ویژه که سراسر اشعار و مجموعه های او هوای شمال را دارد و فضای گیلان را می توان در شعر او به وضوح مشاهده کرد. این گونه بومگرایی که از عناصر سبکی اوست، یکی از محصولات نو گرایی نیمایی است که شاعر را با محیط خویش، پیوند می دهد.
در کنار غزل در حوزه اشعار کلاسیک، رباعی، دو بیتی، مثنوی، قصیده از جمله طبع آزمایی های شاعر بوده است که همواره با توجه به ظرفیت قالبها مشاهده توانمندیها و موفقیتهای شیون هستیم.
امّا اشعار نو و اشعار سپید از پر دغدغه ترین لحظه های سرودن شاعر بوده است که چهره دیگر شاعر را در این قالب به خوبی می بینیم که چقدر از ظرفیتهای بیانی، زبانی، عاطفی و ... شاعر را با خود به همراه داشته است که تا بدان پایه شاعری با آنهمه غزل های زیبا و دلنشین گرایش خاصی به سرودن اشعار سپید نشان می دهد.
کتابها :
پیش پای برگ
یک آسمان پرواز
از تو برای تو
رودخانه در بهار
کوچه باغ حرف
خیال گرده گیج - پرسه خیال
اَمی ماران
اَمی ماران گیلکی دوعا کونید
گیلانِ لبظ خودایا صدا کونید
خوشانِ جی جاکی دستانِ ذرهَ
گیله تجربه مرهَ دوا کونید
دوشمنا نفرین و دوستانا دوعا
گوشت و ناخوناَ اَجور سیوا کونید
دمبتو ابریدی آسمان جیر
عروسهِ گریه مرهَ عزا کونید
پسرِه ... دُخترِه ... خانه مرداکهِ
خوشانِ جانَ ذرهَ فیدا کونید
نیشینید پینیک پاره سر تنایی
مرداکِ نیم تنه یاَ قبا کونید
عینهو بسوخته کوسر آدمان
هفت ساله کهنه جورفاَ پا کونید
فچمید وقتی کی آب واغوشتنهِ
آسمان کمراَ دولا کونید
همه تاَ سرده زمستان شبانهِ
موشاَ نقل میانی پیچا کونید
دیهاتِ کل کچلانَ اوسانید
نقلِ من ئی چکِ پادشا کونید
وختی که جوان اونه شین جاهیله
همساده کورکی یاَ کدخودا کونید
آفتابِ زال درون بج بنی وخت
فکر مشهد ذکر کربلا کونید
غریبهَ وقتی دینید بی کس و پوشت
بمیرم یادِ ایمام رضا کونید
نیبه هیچّی اوشانهِ ویرجا اویر
حقاَ حق گید ناحقا نیگا کونید
وختی دیلخور ج سال و زمانه اید
هاَچینهِ هیچّی ر کارِها کونید
دوکونید ئیشکورِ خوردهَ طبجَه
من نانم کو چشم اَمرهَ پا کونید
هرّه پیش وختی هوا خوشی کونهِ
کیشکاناَ دانه دهید بلا کونید
اُردیک وشلختاناَ هولی هولی
ئیشمارید ئی تا ئی تا بجا کونید
تا اَمی جنگلاَ اَربادار دره
غوله چمیایاَ دوشاب پلا کونید
اَمی ماران همه روز زندگی
مرگاَ رخشن گیریدی فنا کونید
دوتا پا دارید دوتام قرضاَ کنید
خانه کاروبارا روبرا کونید
روزی صدبار میریدی زندهَ بیدی
خوشانِ دیناَ اَجور ادا کونید
آشنا غورصه بیگانه دردسر
خوشاناَ صدجوری مبتلا کونید
نیشینید نماز سر روبه خودا
شیونم آخر پسر دوعا کونید
برگردان فارسى
مادران ما
مادرانمان به لهجه ی گیلکی دعا می کنند
و خدا را بهمان لهجه صدا می کنند
زخمهای دستانش را با تجارب
داروی گیاهی دوا می کنند
دشمن را نفرین و دوست را دعا
اینگونه گوشت را از ناخن جدا می کنند
در زیر آسمان ابر دلگرفته اند
گریه هایشان عروسی را عزا می کنند
بخاطر پسر و دختر و مرد خانه ی خود
جان شیرینشان را فدا می کنند
بر سر وصله پاره دوزی که تنهائی می نشینند
قبای مردخانه را کلاه می کنند
همچون آدمهای کوه نشین قحطی دیده
جوراب کهنه ی هفت ساله را بپا می کنند
بگاهی که برای برداشتن آب از چاه خم می شوند
کمر آسمان را می شکنند
در تمام شبهای سرد زمستان
در قصه موش را گربه می کنند
در قصه قدیمی کچلهای روستائی را پادشاه می کنند
وقتی جوانشان جهالت می کند
آنها دختر همسایه را کدخدا و قاضی می کنند
در عرقریزان آفتاب بعدظهر روزدروی برنج
فکر مشهد و ذکر کربلا را دارند
آنگاه که غریبه ای را تنها و بی کس می یابند
بمیرم بیاد امام رضا( ع ) می افتند
هیچ چیز در نزد آنها گُم نمی شود
حق را حق گفته و در مقابل ناحق نگران هستند
وقتی از دست زمانه دلگیرند
بخاطر هیچ چیز بهانه می کنند
دانه های خورده شده برنج را در طبق چوبی
نمیدانم با کدامین چشم پاک می کنند
در مواقعی که هوا نمی بارد نزدیک پاشویه
با دادن دانه به جوجه ها آنها را بلا می کنند
اردک و غازهای محلی را فرا می خوانند
و پس از شمردن یکی یکی به لانه می فرستند
تا وقتی که در جنگل میوه های جنگلی است
با شیره آنها برنج ارزان قیمت را کته می کنند
مادران ما در تمام روزهای زندگی خود
مرگ را به تمسخر گرفته و فنا میکنند
دو پا دارند و دو پای دیگر هم قرض کرده
تا کاستی های خانه را جبران کنند
روزی صدبار می میرند و زنده می شوند
دین خود را اینگونه ادا می کنند
یکطرف غصه آشنا و یکجا دردسر بیگانه
خود را به صدگونه درد مبتلا می کنند
آنگاه که برسر سجاده نماز روی دل بسوی خدا دارند
شیون را نیز دعا می کنند
اَجل وختی بایه
روباراَ آب بآمو دریا نانسته
ببرده عالماَ دونیا نانسته
اَجل وختی بآیه پیر شنو باز
دیمیره آب من گوزگا نانسته
برگردان فارسى
اجل وقتی رسیده باشد ...
آب رودخانه بالا آمده بی آنکه دریا بداند
و عالم را آب با خود برده بی آنکه دنیا بداند
اجل وقتی رسیده باشد شناگرپیر هم
در آب غرق خواهد شد بی آنکه بچه قورباغه بداند
اگه روراس بیبی
اگه روراس بیبی دونیا تی جایه
تیره کیشمیش نخود موشکیل گوشایه
تی سر دوشمندِ سایه جیر نیبه سبز
بکفته دارِ گول لانتی کولایه
برگردان فارسى
اگر صادق باشی...
اگر صادق باشی همه ی دنیا از آن توست
و حتا کشمش نخود برایت مشکل گشاست
هیچگاه سرت در زیر سایه دشمن سبز نمی شود
زیرا گُل درخت افتاده قارچ است
تو کی تی دیل بواسته
بکاراَ گیر ئیذه تی چشمِ نورا
سفیدمایی نیدین کالِه کپوراَ
تو کی تی دیل بواسته نان کشتاَ
کله آتش نکون چوبی تنوراَ
برگردان فارسى
تو که هوس کرده ای
روشنائی چشمت را بلا استفاده نگذار
ماهی کوچک و بی رنگ را ماهی سفید نبین
تو که هوس کرده ای که نان کشتا (نوعی نان محلی)بخوری
دیگر در تنور چوبی آتش نیفروز
جهان می جاجیگایه
منم کی پادشاه می ور گدایه
گلیم پاره می درویشِ قبایه
نه کویا عاشقم نه درّهَ پابند
جی بی جایی جهان می جاجیگایه
برگردان فارسى
جهان مسکن و مأوای من است...
منم که پادشاه در مقابلم گداست
و لباس درویشی ام گلیم پاره است
نه عاشق کوهم نه پابند درّه
از بی مأوائی جهان مسکن و مأوای من است
دروغ کی خاش نییه
سلِ گوزگام خوایه کولی بگیره
ئی تا خال اسب مو چولی بگیره
تونم تانی ج تی سینه وازا ِکون
دروغ کی خاش نییه کولی بگیر
برگردان فارسى
دروغ که استخوان نیست...
قورباغه ی مرداب می خواهد ماهی چابک بگیرد
وتار موئی از یال اسب پرنده شکار کند
تو هم می توانی قصه از خود سر کنی
دروغ که استخوان نیست که در گلویت گیر کند
دور آغاجانیبیم
دوتا نهال اَصحرا یادگاره
ئی تا دئر قد کشه ئی تا بی عاره
دور آغاجانیبیم بقول می مار
پسر شمشاده دختر توته داره
برگردان فارسى
از مطلب دور نشویم...
یادگار حیاط منزل ما دوتا نهال است
یکی دیر قد می کشد و آن دیگر بی عار است
از مطلب دور نشویم بقول مادرم
پسر شمشادست و دختر درخت توت (که زود رُشد میکن
کج کوله داراََ
نییه هرگز تی دس تنگ خوداخواست
کو گالش آب دوبو شیراَ بزه ماست
ویری تی کوله درازکاَ بسابان
کج کوله داراَ آتش کونه راست
برگردان فارسى
درختی را که بخود پیچیده...
هرگز تنگ دستی تو خواسته ی خداوند نیست
آخر کدام گالش (روستائی کوه نشین گیلان که صادق است)از شیر آبکی ماست زده است.
حرکت کن و وسیله کوچک دروی خود جلا بده
زیرا درختی را که بخود پیچیده تنها آتش راست
خواهد کرد.
نخور غم
هو جور کی خستگی نا رادوارِه
زمین خوریم نِهاَ اسب سواره
اگه بشکسه نا تی سر نخور غم
همیشک سنگ خوری نا مِوه داره
برگردان فارسى
غم نخور...
همانطوری که برای پیاده خستگی می ماند
برای سوارکار نیز امکان زمین خوردن هست
غم نخور اگر سری شکسته داری
زیرا همیشه درخت پرمیوه سنگسار می شود
او ... تو بمیری
حیفه پاره کونه تی ترنه یا چاقو بیمیری
انقدر وا بخوره تی سرا چانچو بیمیری
می سر کله واسی خُب دَوَدم تفنگ به دس
تی چوم سو ببره می چشم و ابرو بیمیری
وختی می تفنگ گوره دیپیچسته جنگلان
تونو تی دوزد برار بازو به بازو بیمیری
نه ... اَجور مردنا وا وطن فروشان بکونید
تو واسی سر بنی تی ارباب پهلو بیمیری
تو کی موفت موفت ره گردی هی کسم زنده نانی
ترا وا فوتورکانِن به کنده زانو بیمیری
پرتاپرت شعله مانستن بکونی نفت واسی
عینهو دودی اوتاقان چراغ سو بیمیری
عین او گیران فروشی کی خودا بنده نییه
تیر غیب حواله به پوشت ترازو بیمیری
تی لشا وا اِگادن ناخوش احوال دیهاتان
سنگین ورف میان بی دوا دارو بیمیری
اَی سفر دور دور پابراندانه ده شازده فر
نییه اَتو بیمیری تی جان گی او تو بیمیری
برگردان فارسى
آن ... تو بمیری
حیف است که چاقو شکم گنده ات را پاره کند و بمیری
آن قدر باید بر سرت *چانچو بخورد تا بمیری
سرو کله خودم را باید خوب ببندم و تفنگ به دست بگیرم
تا چشم و ابروی من روشنی چشم تو را بگیرد ازحسودی بمیری
وقتی که صدای تفنگ من در جنگل پیچید
تو و برادر دزدت بازو به بازوی هم بمیری
نه این جور مردن از آن وطن فروشان است
تو باید سر بگذاری پیش اربابت بمیری
تو که مفت می گردی و هیچ کس را هم زنده نمی دانی
ترا باید با فشار کنده زانو کرد تا بمیری
مثل شعله که از بی نفتی به پت پت می افتد
همچو روشنایی چراغ اتاقهای پر دود بمیری
مثل آن که گرانفروشی که خدا را بنده نیست
از غیب تیری حواله شود و پشت ترازو بمیری
جنازه ات را باید در روستاهای پرت و خراب انداخت
تا میان برف سنگین بدون دوا و درمان بمیری
این دفعه دیگر دور دور پابرهنه هاست شازده
این تو بمیری به جانت قسم آن تو بمیری نیست
* چانچو چوب محکم و مقاوم و اندک خمیده ای که بر دوش می گذارند و بر سر آن زنبیل می آویزند و بار می برند.
کافر راسته
رو به قبله دوعا درمان چی کونه؟
بتمرگ و بعله قوربان چی کونه؟
کو واسی دکلایه درّه پورابه
فیلا چمچه مره آب دان چی کونه؟
آه ناره به ناله سودا بوکونه
ویشتایی بمرده دندان چی کونه؟
حلا خو هرچی بتر حرف حیساب
نوشت لنگا کوتا دامان چی کونه؟
کبچی لبچِه دینه گِه آق قزنا باخ
که خدا مردی اَ سامان چی کونه؟
موشت به پیشانی و دس به سفره یه
شکم گوشنه جا ایمان چی کونه؟
یکشی یا صدتا جیگاه توشکه زنه
خاش والیس خانه مهمان چی کونه؟
آهویا گِه بدو ... تازی یه گه: بتاز
جوجو وَروَر بایه میدان چی کونه؟
خودا خطّم نخانه کار نداری
فارِسه تازه به دوران چی کونه؟
بدا می در جِکا آجور دیچینید
واکوده کوره ره چشمان چی کونه؟
عزبی بختره پِئره بدا زن
خانه سر دامادِ فرمان چی کونه؟
وامرازِه معرکه گیری اَمه رِه
سر پیری گاز فورشاَن چی کونه؟
خاک بسر میدانا بی مردی بوکوشت
پوشت خیمه می ره افغان چی کونه؟
بی خودی شوئن دره آسمان می داد
کافر راسته موسلمان چی کونه؟
برگردان فارسى
راسته ی کافران
آدم در حال مرگ را دعا و درمان چه می کند؟
بتمرگ و بله قربان چه می کند؟
کوه باید فرو ریزد تا درّه پر شود
فیل را با چمچه آب دادن چه می کند؟
آه ندارد تا با ناله سودا کند
برای کسی که از گرسنگی مرده دندان چه می کند؟
حالا به هر چه بدترش حرف حساب
برای پای نوشت دامن پُرچین چه می کند؟
چانه در رفته به لب ور آمده می گویدآقارو
کدخدا منشی این جا چه می کند؟
مشت به پیشانی و دست به سفره است
پیش آدم گرسنه ایمان چه می کند؟
به آهو می گوید بدو به تازی می گوید بتاز
آدم مذبذب داخل میدان شود چه می کند؟
کار نداشته باشی خدا را هم بنده نیست
تازه به دوران رسیده چه می کند ؟
بگذار پشت دریچه ی من آجر بچینند؟
برای کور شفا یافته چشم چه می کند؟
عزبی بهتر است تا پدر به آدم زن بدهد
برای داماد سر خانه فرمان چه می کند؟
معرکه گیری شایسته ما نیست
سر پیری دندان درآوردن و جشن به پا کردن چه می کند؟
میدان بیچاره از حضور یک مرد خالی است
پشت خیمه داد و فغان برای من چه می کند؟
بی خودی داد من به آسمان می رود
در راسته ی کافران مسلمان چه می کند؟
جور نایه هیچ
تَمَش دارو هَلاچین؟ جورنایه هیچ
شَل اسب و طلازین؟ جورنایه هیچ
سیاسوخته مره سورخی نچربه
پِِِِِِِسِ سر با عرقچین جورنایه هیچ
برگردان فارسى
درخت خاردار و تاب بازی با هم جور در نمی آید
اسب چلاق و زین طلا باهم جور در نمی آید.
با سیه چرده سرخی نمی آید
سر کچل با عرقچین جور در نمی آید.
تی مرغه لانه
ج دوزد هر چی مانه رمّاله شینه
کی خرس ارثیه کفتاله شینه
ایسه تا زرد سگ تی خانه برپا
تی مرغه لانه در بست شاله شینه
برگردان فارسى
از دزد هرچه می ماند مال رمّال است
ارثیه خرس مال کفتار است؛
سگ زرد تا نگهبان خانه ی توست
لانه ی مرغ تو در اختیار شغال است.
(در باور مردم سگ زرد برادر شغال می باشد)
بَمَرده ماراَ
اَمی سیبیل گوشه باد نوادان
هَچین زحمت تره زیاد نوادان
اَمی درساَ اَما دِ فوت آبیم
بمرده مارا َشیون یاد نوادان
برگردان فارسى
گوشه ی سبیل ما را باد نده
بی خودی به خودت زحمت زیاد نده
ما درس خودمان را حسابی آموخته ایم
به مادرمُرده شیون یاد نده.
اگه راس گی
لساَ شاخاناَ مِوَه چِن دری تو
بکفته داراَ مرگاَ دِن دری تو
اگه راس گی دکف مردانه میدان
دوسته شالاَ راکه زِن دری تو
برگردان فارسى
میوه ی شاخه های شُل وتکیده را داری می چینی
مرگ درخت افتاده را داری می بینی
اگرراست می گویی مردانه داخل میدان شو
شغال کت بسته را با ترکه داری می زنی
گيلان ، اوى گيلان
کو ستاره فان درم تى چومانه سويانده ؟
کوزيمينا سربنم عطرتى زانويانده ؟
مى پاتان آپيله سوغات مى پابراندگى
کویتا کوچا دوارم می کوچیکی بویا نده
بائيد آى دس براران ئيپچه مى لبلا بيگيرد
هه چينه ى کول ده بدا مى شانه ، چانچويانده
ولانيد جغدازنم پسکلا پوشان بموجم
بدامى خونا بجار ، آنقده زالويانده
کوى دانه آينه ر مى ديل سفره واکونم
خورا زرخا نکونه توشکه خو ابرويانده
می چومان تیرپیری شه خورشید سورما چی وابو
بدا دونيا واويلان مى چشم کم سويانده
گيلان – اوى گيلان ! مى دردا نتانه چاره کودن
اگه دس نخسه حکيم تى گيله دارويا نده
شعر توم بجارا واش پوراکونه تاچکره
اگه قوت تى پلا «شيون»بازو يانده
برگردان فارسى
به کدام ستاره نظر اندازم که برق چشمان ترا نداشته باشد ؟
سر بر دامن کدامين زمين بگذارم که عطر زانوى تو از آن برنخيزد . ؟
آبله کف پايم سوغات ايام پا برهنگى من است . از کدامين کوچه بگذرم که بوى کودکيم را ندهد؟
بياييد اى دوستان دوران همبازى من ! کمى هم ناز مرا بکشيد ، نگذاريد شانه ام به چانچو (چوبى که بر دوش مى گذارند و دوزنبيل از دو سر آن مى آويزند تا بارى را به سامان برسانند کولى رايگان بدهد!
نگذاريد من غمگنانه ، پس پشت خاطرها پرسه بزنم
نگذارید خونم را شاليزار به زالو بخوراند .
براى کدامين آينه ، سفره دلم را بگشايم که شادى را از او نگيرم و گره بر ابروانش نيندازم ؟
چشمانم سياهى مى رود پس سرمه خورشيد چه شده است ؟
نگذاريد دنيا براى چشمان کم سوى من پشت چشم نازک کند .
گيلان – آهاى گيلان ! دردم را نمى تواند چاره بکند حکيمى
که از داروهاى محلى تو دست نويس نسخه نداشته باشد .
علفهای هرز تا بالای قوزک پای شالیزار جوان شعر خواهد رسید
اگر برنج تو به بازوى شيون توانايى ندهد
دونيا راشه مانه
دونيا راشه مانه آدم رادوار
هيچکی پاسختا نکود اروزيگار
بآمو هرکس بشو خوخانه بنا
حاج حاجى ببوسته خولانه بنا
خوچوما گرده کوده آلوچه ر
بشو ، اما بنا باغا کوچه ر
دوسه روزى هى ويرشته هى بکفت
خاکابوسته بادامرا راد کفت
بشونه نام بنا نه م کى نيشانه
اوجيگائى کى عرب نى بيگانه
هيچکى ر ديل نوسوجانه روزيگار
تراقوربان ، تى هوا کارا بدار
عمر امى شين يخه دونيا آفتاب
ذره ذره کرا بوستاندره آب
برگردان فارسى
دنيا چون راهگذر است و آدمى رهگذرش ،
هيچکس در این روزگار پاسخت نکرده است
هر کس که به دنيا آمد خانه اش را گذاشت و رفت
همانند پرستويى که لانه اش را گذاشته باشد
براى گوجه درختى چشمانش خيره بود
اما رفت و باغ را براى کوچه گذاشت .
دوسه روزى افتان و خيزان زندگى کرد
و آخرخاک شد و به همراه باد راهى شد .
رفت و نه نامى نه نشانى از خود گذاشت ،
رفت به جائى که عرب نى بيندازد
روزگار براى هيچکسى دل نسوزانده است
قربانت گردم هواى خودت را داشته باش
عمر مانند يخ است و دنيا آفتاب ،
يخى که ذره ذره در حال آب شدن است
اوروزان
اوروزان کى بدوخوبا نانستيم
سه شاخه بادبانا نخ دوستيم
زه ئيم مى خط بزه مشقانا پاکون
خوداجا شنبه صوب مى مرگا خواستيم
برگردان فارسى
آن روزها ... که بد را از خوب تميز نمى دادم و به به بادباک سه شاخه اى خود نخ مى بستم تکاليف باطل و خط خورده مدرسه ام را پاک مى کردم و صبح هاى هر شنبه مرگم را از خدا مى خواستم ...
زن
شل ا بوسته رز ا وا خال دوستن
سر پور دردا وا دسمال دوستن
اگه چی زن بلای جان اما
اوتاق بی زن وا مال دوستن
برگردان فارسى
شاخه کج شده درخت مو را باید به داربست تکیه داد
به سری که درد می کند باید دستمال بست
اگرچه زن بلای جان می باشد اما
خانه ای را که زن در آن نباشد باید تبدیل به طویله نمود
|
www.gilyar.com